Menu
Greek Albanian Arabic Bulgarian Chinese (Simplified) Croatian Czech English Filipino French Georgian German Hebrew Hungarian Indonesian Italian Japanese Korean Macedonian Polish Portuguese Romanian Russian Serbian Slovak Slovenian Spanish Turkish Ukrainian
Endocrine Clinics

Endocrine Clinics

Website URL:

ΥΠΟΘΑΛΑΜΟΣ

Hypothalamus 4 webΟ υποθάλαμος είναι ένα μέρος του εγκεφάλου που περιέχει ένα αριθμό μικρών πυρήνων με μια ποικιλία λειτουργιών. Βρίσκεται κάτω από το θάλαμο του εγκεφάλου, ακριβώς πάνω από την υπόφυση. Στον άνθρωπο έχει περίπου το μέγεθος ενός αμύγδαλου.

Η σημαντικότερη λειτουργία του υποθαλάμου είναι να συνδέει το νευρικό με το ενδοκρινικό σύστημα μέσω της υπόφυσης, του αδένα που ελέγχει τις λειτουργίες των περισσοτέρων ενδοκρινών αδένων. Η λειτουργία του υποθαλάμου είναι βασικά να μετατρέπει τα νευρικά σήματα που δέχεται από τον εγκέφαλο σε ορμονικά. Στη τεχνολογία, τέτοιοι μετατροπείς (converters) χρησιμοποιούνται ευρέα για να μετατρέπουν ηλεκτρικό (ψηφιακό) σήμα σε αναλογικό για να βλέπουμε εικόνες και να ακούμε ήχους.

Pituitary anatomy 2Ο υποθάλαμος εκκρίνει ουσίες ορμονικής φύσεως, που ονομάζονται υποθαλαμικοί εκλυτικοί ή ανασταλτικοί παράγοντες, οι οποίες μεταφέρονται στον πρόσθιο λοβό της υπόφυσης (αδενοϋπόφυση) και ρυθμίζουν τη λειτουργία της. Η μεταφορά γίνεται μέσω ενός αγγειακού δικτύου κατά μήκος του μίσχου της υπόφυσης, του πυλαίου συστήματος, χωρίς να μπαίνουν στην γενική κυκλοφορία. Οι ορμόνες αυτές είναι:

  1. Η ορμόνη που διεγείρει την έκκριση της αυξητικής ορμόνης (GH) από την αδενοϋπόφυση (GHRH, Growth Hormone Releasing Hormone). 
  2. Η σωματοστατίνη που αναστέλλει την έκκριση της αυξητικής ορμόνης (GH) από την αδενοϋπόφυση (somatostatin). Η σωματοστατίνη παράγεται επίσης από τα κύτταρα D του παγκρέατος και ασκεί ανασταλτική επίδραση στην έκκριση παγκρεατικών και γαστρεντερικών ορμονών. 
  3. Η ορμόνη που διεγείρει την έκκριση της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) και παράδοξα της προλακτίνης από την αδενοϋπόφυση (TRH, Thyrotropin Releasing Hormone). 
  4. Η ορμόνη που διεγείρει την έκκριση των γοναδοτροπινών (FSH και LH) από την αδενοϋπόφυση (GnRH, Gonadotropin Releasing Hormone).
  5. Η ορμόνη που διεγείρει την έκκριση της φλοιοεπινεφριδιοτρόπου ορμόνης (ACTH) από την αδενοϋπόφυση (CRH, Corticotropin Releasing Hormone)
  6. Η ντοπαμίνη (Dopamine) που αναστέλλει την έκκριση προλακτίνης (PRL) από την αδενοϋπόφυση

Ο υποθάλαμος συνθέτει σε νευρικά κύτταρα και άλλες ορμόνες που τις μεταφέρει στον οπίσθιο λοβός της υπόφυσης (νευροϋπόφυση) απ' όπου και εκκρίνονται. Η μεταφορά γίνεται μέσω της  υποθαλαμοϋποφυσιακής οδού που αποτελείται από νευράξονες. Ο νευράξονας είναι νευρική ίνα, δηλαδή μια επιμήκης λεπτή προέκταση ενός νευρικού κυττάρου, που μεταφέρει μακριά από το σώμα του νευρικού κυττάρου του υποθαλάμου αυτές τις ορμόνες. Οι ορμόνες αυτές είναι:

  1. Η ωκυτοκίνη (Oxytocin), η οποία προάγει τις συσπάσεις της μήτρας κατά τον τοκετό και βοηθά στο θηλασμό, αποκαλείται πολλές φορές και ορμόνη της αγάπης ή της στοργής, και 
  2. Η αντιδιουρητική ορμόνη (ADH, Antidiuretic Hormone ή αλλιώς βαζοπρεσσίνη), η οποία περιορίζει την αποβολή νερού από τους νεφρούς. 

Βασική λειτουργία του υποθαλάμου είναι η ρύθμιση της έκκρισης των ορμονών κατά τη διάρκεια της μέρας και της νύχτας, και η προσαρμογή της ορμονικής έκκρισης στις διαφορετικές φάσεις του αναπαραγωγικού κύκλου.

Ο κύκλος ύπνου-εγρήγορσης, είναι ένας ενδογενής ρυθμός, που από τα πρώτα χρόνια της ζωής σταθεροποιείται σταδιακά στον κύκλο ημέρα-νύχτα. Πρόκειται για τον επονομαζόμενο κιρκάδιο ρυθμό (circadian rhythm) που ονομάζεται έτσι επειδή «circa» στα λατινικά σημαίνει κύκλος και «dies» σημαίνει ημέρα. Νευρικές ώσεις από τον αμφιβληστροειδή χιτώνα του οφθαλμού φθάνουν στην επίφυση και επηρεάζουν την έκκριση μελατονίνης. Το σκοτάδι διεγείρει την έκκριση μελατονίνης, ενώ το φως την καταστέλλει. Η μελατονίνη επιταχύνει την επέλευση του ύπνου και έχει χρησιμοποιηθεί ακόμη και ως φάρμακο για την αντιμετώπιση της αϋπνίας.

Η μελατονίνη δρα στους υπερχιασματικούς πυρήνες του υποθάλαμου και έτσι ο οργανισμός αντιλαμβάνεται το μήκους της ημέρας (φωτοπερίοδος). Πολλές ορμονικές εκκρίσεις του υποθαλάμου ακολουθούν τον κιρκάδιο αυτό ρυθμό. Για παράδειγμα η έκκριση της CRH από τον υποθάλαμο παρουσιάζει διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου, προκαλώντας αντίστοιχες διακυμάνσεις στην έκκριση ACTH και κορτιζόλης, η έκκριση της GnRH παρουσιάζει αύξηση τις πρώτες πρωινές ώρες με αντίστοιχη αύξηση της τεστοστερόνης και των οιστρογόνων, η έκκριση της GHRH και της αυξητικής ορμόνης παρουσιάζεται κυρίως κατά το βαθύ ύπνο.

Στον υποθάλαμο υπάρχουν επίσης κέντρα ελέγχου της αρτηριακής πίεσης, της καρδιακής συχνότητας, των λειτουργιών του γαστρεντερικού συστήματος και το θερμορρυθμιστικό κέντρο που αποτελεί και σημείο δράσης των αντιπυρετικών φαρμάκων. Τα κέντρα αυτά, μαζί με την έκκριση των λεγομένων ορμονών του stress, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανταπόκριση του οργανισμού σαν ένα ενιαίο σύνολο στις καταστάσεις stress.

 

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ped 2 copyΌλοι οι γονείς αναρωτιόμαστε πως θα δώσουμε στα παιδιά μας ότι καλύτερο για να μπορέσουν να αναπτυχθούν σωστά, να αξιοποιήσουν τα γενετικά τους προσόντα, να κτίσουν ένα δυνατό οργανισμό και να αναπτυχθούν σε αυτά τα καλύτερα χαρίσματα και αρετές. Κάποια από τα βασικά ερωτήματα είναι ποιό θα είναι το τελικό ύψος του παιδιού μας, αν η σωματική του ανάπτυξη ακολουθεί τις φυσιολογικές καμπύλες ύψους και βάρους, και τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να εξασφαλίσουμε το μέγιστο δυνατό ύψος με το ιδανικό βάρος.

Δημιουργήσαμε στο ενδοκρινολογικό μας κέντρο Endocrine Clinics το check-up ανάπτυξης, ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα ελέγχου ύψους και βάρους για παιδιά. Το check-up ανάπτυξης καθορίζει ποιό θα είναι το γενετικά προκαθορισμένο ύψος που αναμένεται να φθάσει ένα παιδί, αν ο ρυθμός ανάπτυξης και το βάρος του από τη γέννηση του μέχρι σήμερα είναι μέσα σε σωστά πλαίσια, και τι μπορούμε να διορθώσουμε.

 

ΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΟΖΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΜΕ ΛΕΠΤΗ ΒΕΛΟΝΑ (FINE NEEDLE ASPIRATION – FNA)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η παρακέντηση με λεπτή βελόνη (FNA) όζων του θυρεοειδούς αδένα (Fine-Needle Aspiration - FNA) είναι μια καθιερωμένη, διαγνωστική εξέταση ακριβείας που χρησιμοποιείται συνήθως ως πρώτο βήμα στην αξιολόγηση των όζων του θυρεοειδούς αδένα. Επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι οι όζοι του θυρεοειδούς είναι ένα κοινό κλινικό πρόβλημα, σε ποσοστό 5% ως 10% στον ενήλικο πληθυσμό. Κάθε χρόνο παρουσιάζονται περίπου 10.000 νέοι ασθενείς με όζους θυρεοειδούς στην Ελλάδα. Οι περισσότεροι ενδοκρινολόγοι θα ζητούσαν παρακέντηση ανάμεσα στις πρώτες εξετάσεις για τη διάγνωση των όζων του θυρεοειδούς. Κατά συνέπεια, είναι σημαντική η σημασία της παρακέντησης των όζων του θυρεοειδούς στη καθημερινή πράξη.

Αυτό το άρθρο περιγράφει τις τεχνικές της παρακέντησης, την κυτταρολογική διάγνωση, τις επιπλοκές, τα αποτελέσματα, τις διαγνωστικές παγίδες, και άλλες πληροφορίες που είναι χρήσιμες στους ασθενείς με όζους του θυρεοειδούς.

ΟΡΙΣΜΟΙ

Καθορισμός της φύσης των όζων του θυρεοειδούς με παρακέντηση περιγράφθηκε αρχικά από τους Martin και Ellis το 1930, οι οποίοι χρησιμοποίησαν μια τεχνική παρακέντησης με βελόνη μεγάλης διαμέτρου 18G. Καμία από τις παραλλαγές αυτής της τεχνικής δεν κέρδισε ευρεία αποδοχή μέχρι που Σκανδιναβικοί ερευνητές στη δεκαετία του '60 εισήγαγαν τη παρακέντηση του θυρεοειδούς με μικρής διαμέτρου βελόνη. Η τεχνική αυτή έγινε ευρέως αποδεκτή και άρχισε να χρησιμοποιείται πλέον παγκοσμίως στη δεκαετία του '80 μετά από πολλές μελέτες που έδειξαν τη μοναδική αξία που έχει αυτή η εξέταση.

Για τη παρακέντηση με λεπτή βελόνη, χρησιμοποιούνται περισσότερο λεπτές βελόνες που κυμαίνονται από 22G έως 27G (συνήθως 25G). Η τεχνική αυτή χρησιμοποιεί την αναρρόφηση για να πάρει κύτταρα ή υγρό από το θυρεοειδή και χρειάζεται κυτταρολογική εξέταση του δείγματος. Μια άλλη τεχνική, παρακέντηση αλλά χωρίς αναρρόφηση, λέγεται fine needle nonaspiration (FNNA), αποφεύγει την αναρρόφηση αλλά ακόμα επιτρέπει την κυτταρολογική αξιολόγηση των όζων του θυρεοειδή.

Αν και η τεχνική FNA φαίνεται απλή, χρειάζεται αρκετή πρακτική και εμπειρία για να αποκτήσει ένας γιατρός επιδέξια τεχνική παρακεντήσεων. Εάν η FNA γίνεται με ταυτόχρονη υπερηχογραφική καθοδήγηση αντιλαμβάνεται κανείς ότι εκτός από τη τεχνική της παρακέντησης ο γιατρός πρέπει να έχει εμπειρία στη ψηλάφηση και την υπερηχογραφική αξιολόγηση των όζων του θυρεοειδούς. FNA με ταυτόχρονη υπερηχογραφική καθοδήγηση συμβάλει σημαντικά στο να μπορέσει ο γιατρός να πάρει δείγματα από μικρότερους όζους και από συγκεκριμένα σημεία του όζου. Με αυτό το τρόπο αποφεύγονται ανεπαρκείς λήψεις δειγμάτων ή ψευδώς αρνητικών.


ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
Ο βασικός εξοπλισμός που απαιτείται για τη FNA είναι απλός. Τα ακόλουθα στοιχεία είναι ουσιαστικά:Εξοπλισμός για FNA

  1. Ένας μηχανικός κάτοχος συρίγγων ή πιστόλι συρίγγων, ο συνηθέστερα χρησιμοποιούμενος είναι το πιστόλι συρίγγων Cameco.
  2. Μίας χρήσης πλαστικές σύριγγες των 10 κυβικών εκατοστών.
  3. Μίας χρήσης 25G βελόνες 1,5 ίντσες μακριές.
  4. Γυάλινες αντικειμενοφόρες πλάκες πάχους 1 mm.
  5. Οινόπνευμα.
  6. Προστατευτικά γάντια μιας χρήσης.

Ο ΑΣΘΕΝΗΣ

Αρχικά εξετάζουμε τον ασθενή και εντοπίζουμε την ακριβή θέση του όζου που πρόκειται να παρακεντήσουμε. Εξηγούμε στον ασθενή λεπτομερώς τη διαδικασία και απαντούμε σε τυχόν ερωτήσεις του. Ενημερώνουμε τους ασθενείς μας ότι τοπικό αναισθητικό δεν χρησιμοποιείται αφού η παρακέντηση δεν πονάει περισσότερο από μια αιμοληψία, ότι η βιοψία θα διαρκέσει λίγα λεπτά, ότι με ένα τρύπημα γίνονται 2-3 αναρροφήσεις, και ότι δεν αναμένουμε καμία σημαντική επιπλοκή. Μετά τη παρακέντηση μπορεί να έχει λίγο πόνο σα κάψιμο, ή το πολύ ένα μικρό αιμάτωμα στο σημείο της παρακέντησης. Σπάνια χρειάζεται να χρησιμοποιήσει κάποιο αναλγητικό όπως η παρακεταμόλη.

Ξαπλώνουμε τον ασθενή σε ένα εξεταστικό κρεβάτι και μπορούμε να βάλουμε ένα μαξιλάρι κάτω από τους ώμους του για να είναι ο λαιμός του σε υπερέκταση για να προβάλλει καλύτερα ο θυρεοειδής (Εικόνα Α). Ο ασθενής καλείται να μην καταπίνει, να μην μιλάει, ή να κινείται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Είναι καλύτερο να μιλάει ο γιατρός στον ασθενή και να τον κρατεί ενήμερο για την πρόοδο της παρακέντησης. Αν ο ασθενής θέλει να επικοινωνήσει με το γιατρό θα πρέπει να κάνει νόημα με το χέρι του.

Θέση του ασθενή κατά τη διάρκεια FNAΑφότου ολοκληρωθεί η παρακέντηση σταθερή πίεση ασκείται στην περιοχή. Ο ασθενής καλείται έπειτα να μείνει καθιστός για λίγα λεπτά. Είναι σημαντικό να παρατηρήσουμε τους ασθενείς για λίγη ώρα, και αν δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα, τους επιτρέπουμε να φύγουν. Προτιμάμε μια νοσηλεύτρια ή ένας βοηθός να είναι παρόντες κατά τη διάρκεια της διαδικασίας σε περίπτωση που χρειαστούμε βοήθεια.

ΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΜΕ ΛΕΠΤΗ ΒΕΛΟΝΗ

Για τη παρακέντηση με λεπτή βελόνη (FNA) διάφορες παραλλαγές έχουν περιγραφεί για να βελτιώσουν τα αποτελέσματα. Είναι σημαντικό να τοποθετηθεί ο ασθενής σωστά, να προσδιοριστεί και να βρεθεί ο όζος, να υπάρχει αρκετό φως κατά τη διάρκεια της FNA, και να ένας βοηθός διαθέσιμος για βοήθεια. Ο γιατρός που εκτελεί τη FNA πρέπει να βρίσκεται στην πλευρά του ασθενή, κατά προτίμηση αντίθετη από αυτή που είναι ο όζος. Προσδιορίζεται η ακριβής θέση του όζου και το δέρμα καθαρίζεται με οινόπνευμα. Η χρήση betadine ή άλλης τεχνικής αποστείρωσης δεν είναι απαραίτητη. Μια πλαστική σύριγγα 10 κυβικών τοποθετείται στον μηχανικό κάτοχο συρίγγων (Εικόνα Β). Δύο δάχτυλα του ελεύθερου χεριού πιάνουν σταθερά τον όζο ενώ το άλλο χέρι κρατά τον μηχανικό κάτοχο (Εικόνα C). Με μια γρήγορη κίνηση, η βελόνα περνά μέσω του δέρματος και εισάγεται στον όζο. Μόλις η άκρη της βελόνας είναι στον όζο, εφαρμόζεται ήπια αναρρόφηση ενώ η βελόνα κινείται κάθετα πάνω – κάτω (Εικόνα D). Αυτός ο χειρισμός επιτρέπει να πάρουμε αρκετό κυτταρικό υλικό και αυτό να αναρροφηθεί στη βελόνα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου 5 έως 10 δευτερολέπτων, η αναρρόφηση διατηρείται, και μόλις αιματηρό υγρό εμφανιστεί στη σύριγγα, σταματάμε την αναρρόφηση και τραβάμε τη βελόνα.

Στρώσιμο της αντικειμενοφόρου πλάκαςΣτη συνέχεια βγάζουμε τη βελόνα από τη σύριγγα (Εικόνα Α), και βάζουμε 5 κυβικά αέρα στη σύριγγα (Εικόνα Β). Βάζουμε πάλι τη βελόνα στη σύριγγα, και με τη λοξότμηση προς τα κάτω, μια σταγόνα του απορροφημένου υλικού τοποθετείται πάνω σε κάθε μια από γυάλινες αντικειμενοφόρες πλάκες (Εικόνα C). Είναι σημαντικό όλες οι αντικειμενοφόρες πλάκες να σημειώνονται με το όνομα του ασθενούς, την ημερομηνία και τη θέση του όζου. Οι σταγόνες στρώνονται χρησιμοποιώντας μια δεύτερη πλάκα όπως οποιοδήποτε επίχρισμα (Εικόνα D). Οι αντικειμενοφόρες πλάκες στη συνέχεια προετοιμάζονται ανάλογα με τη χρώση που θα χρησιμοποιηθεί (Papanicolaou ή Giemsa) και μεταφέρονται στο κυτταρολογικό εργαστήριο.

Συνήθως γίνονται 2 έως 4 αναρροφήσεις, αν και μερικοί προτείνουν τουλάχιστον 6. Συχνά, 8 έως 10 αντικειμενοφόρες πλάκες ετοιμάζονται για κάθε όζο. Κατά προτίμηση, πρέπει να ληφθεί από την περιφέρεια και το κέντρο του όζου κατά τρόπο διαδοχικό, για να εξασφαλισθεί αντιπροσωπευτική δειγματοληψία. Για τους μεγαλύτερους όζους, το βαθύ κέντρο της μάζας πρέπει να αποφευχθεί επειδή είναι πιθανότερο να περιέχει υγρό λόγω εκφύλισης, μειώνοντας την πιθανότητα ενός διαγνωστικού δείγματος. Χρησιμοποιούμε νέες βελόνες και διαφορετική σύριγγα για κάθε όζο.

 

ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΑ ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ

Θυρεοειδής στο σκύλοΌπως οι άνθρωποι, έτσι και τα κατοικίδια παρουσιάζουν πολύ συχνά ενδοκρινολογικές διαταραχές.

Οι διαταραχές περιλαμβάνουν πολύ συχνά προβλήματα θυρεοειδούς, παραθυρεοειδών, επινεφριδίων, υπόφυσης και σακχαρώδη διαβήτη.

Τα σκυλιά παρουσιάζουν συχνότερα προβλήματα υποθυρεοειδισμού, υπερλειτουργία των επινεφριδίων, σακχαρώδη και άποιο διαβήτη, και μεγαλακρία. Οι γάτες υποφέρουν συχνότερα από υπερθυρεοειδισμό.

Τα συνηθέστερα συμπτώματα θυρεοειδούς στα σκυλιά είναι τα ακόλουθα:

 
Υποθυρεοειδισμός: Ανεπάρκεια θυρεοειδικών ορμονών (πιο συνηθισμένο) Υπερθυρεοειδισμός: Υπερέκκριση θυρεοειδικών ορμονών Διόγκωση του θυρεοειδούς
Αύξηση βάρους Απώλεια βάρους Βήχας
Ξηρό ή ευαίσθητο δέρμα, πληγές Αυξημένη όρεξη ή τρώει γρήγορα Βραχνάδα
Απώλεια μαλλιών Συχνουρία Αξιοσημείωτη αλλαγή στο γαύγισμα
Ληθαργικότητα Υπερβολική δίψα Προεξέχον μάζα στη περιοχή του λαιμού
Ευαισθησία στο κρύο Αύξηση του καρδιακού ρυθμού Μειωμένη όρεξη
Μειωμένος καρδιακός ρυθμός Εμετός / διάρροια  
Αδυναμία (μυϊκή ή συνολικά) Δυσκολία στην αναπνοή  
Δευτερογενείς λοιμώξεις (μάτια, αυτιά) Διόγκωση θυρεοειδούς ή εξόγκωμα στο λαιμό  
  Ναυτία  
  Υπερδραστήρια συμπεριφορά, ανησυχία  
  Θαμπό τρίχωμα  
 
Εάν κάποιο από τα κατοικίδια μας παρουσιάζει μερικά από αυτά τα συμπτώματα πρέπει να το πάμε σε κάποιο κτηνίατρο που έχει εμπειρία με ενδοκρινολογικά νοσήματα.

Share This